gl/l (164)

مکان کارآموزی :

شرکت گازرسانی طلوع

استاد راهنما :

جناب آقای دکتر حجت

کارآموز :

سعید یکتا

بهار 87

فهرست مطالب

عنوان صفحه

مقدمه5

فصل اول

طراحی سیستم لوله کشی گاز و انتخاب مصالح6

طراحی سیستم لوله کشی گاز ساختمان ها6

مشخصات مواد و مصالح مصرفی16

جداول مشخصات لوله و اتصالات فولادی20

فصل دوم

اجرای سیستم لوله کشی گاز طبیعی23

لوله کشی23

لوله کشی روکار24

لوله کشی توکار26

عایق کاری لوله ها28

جوشکاری29

جوش لب به لب29

عنوان صفحه

جوش ماهیچه ای30

آماده سازی برای جوشکاری30

کنترل کیفیت جوش31

معایب ظاهری جوش31

فصل سوم

آزمایش ، بازرسی ،تحویل و تزریق گاز در سیستم لوله کشی گاز37

اصول مهم در کنترل کیفیت سیستم های لوله کشی گاز37

آزمایش نشت لوله39

بستن مجاری خروجی گاز39

بررسی نشت گاز در سیستم لوله کشی بعد از باز کردن جریان گاز40

بررسی نشت گاز با استفاده از کنتور40

اقدمات لازم در صورت وجود نشت گاز40

مقدمه:

شرکت گازرسانی طلوع، در سال 1370 با ثبت شرکت، رسماً فعالیت خود را در منطقه ای از قوچان آغاز کرد و با جذب پرسنل و تهیه ی امکانات لازم، در این حرفه اقدام به کار کرد. اصول و مراحل گازرسانی به یک واحد ساختمانی که توسط شرکت انجام می شود، به شرح زیر می باشد:

1. تهیه ی نقشه ی ساختمان.

2. مشخص کردن کوتاه ترین مسیر عبور لوله.

3. مشخص کردن طول آخرین مصرف کننده تا سر علمک.

4. سایزبندی لوله ها.

5. شروع جوشکاری.

6. تست با فشار psi10.

7. مراحل بازرسی و تأیید توسط سازمان نظام مهندسی.

فصل اول

طراحی سیستم لوله کشی گاز و انتخاب مصالح

طراحی سیستم لوله کشی گاز ساختمان ها

1- مراحل طراحی شبکه ی لوله کشی گاز

در طراحی شبکه ی لوله کشی گاز باید اطلاعات و مدارک زیر تهیه شود .

الف) نقشه ی لوله کشی گاز در پلان محوطه و طبقاتی که در آن ها لوله ی گاز کشیده خواهد شد ، ( اعم از زیرزمین ، هم کف یا طبقات بالاتر ) به اضافه ی محل قرار گیری دودکش ها با ذکر مشخصات آن ( ارتفاع ، قطر ، جنس و نوع ) ؛

ب) نقشه ی ایزومتریک با ذکر طول و قطر لوله ها بر روی آن ؛

پ) زیر بنا یا فضای مفید ساختمان به متر مربع و مقدار مصرف گاز هر یک از وسایل گازسوزی که به این سیستم لوله کشی متصل می شود و یا در آینده متصل خواهد شد بر حسب متر مکعب گاز یا کیلوکلری در ساعت ؛

ت) کروکی محل ملک مورد تقاضا ، که باید در زیر برگ تفاضا با ذکر نشانی های لازم ترسیم شود ؛

ث) فهرست اجناس مصرفی با ذکر استانداردهای مربوطه و مقدار آن در جدولی که نمونه ی آن داده شده است ( پیوست پنج- فهرست اجناس مصرفی ) که باید در سمت راست قسمت پایین نقشه آورده شود .

ج) مقیاس نقشه ها نباید از 100 : 1 کوچکتر باشد .

2- محل ورود انشعاب گاز به ملک مصرف کننده

الف) محل ورود انشعاب گاز حتی الامکان باید در نزدیک ترین نقطه ی محدوده ی ملک به شبکه ی لوله کشی گاز شهری قرار گیرد .

ب) محل ورود انشعاب نباید در جایی قرار گیرد که احتمال صدمه دیدن داشته باشد و یا به طور کلی در محل نا امنی قرار گیرد .

3- پیش بینی محل نصب تنظیم کننده ی فشار گاز و کنتور

الف) تنظیم کننده ی فشار گاز باید در فضای باز نصب شود .

ب) ابتدای لوله کشی داخلی ملک که با هماهنگی شرکت گاز ناحیه تعیین می گردد ، باید نزدیک به مکانی باشد که در آینده تنظیم کننده ی فشار و کنتور نصب خواهد شد . چنان چه علمک گاز قبلاً نصب شده باشد ، به شرح زیر است :

1- برآورد مصرف گاز تا 25 متر مکعب در ساعت : فاصله ی ابتدای لوله کشی از انتهای شیر قبل از رگولاتور ( که روی انشعاب نصب شده ) L مساوی 50 سانتی متر طبق شکل 1 .

2- برآورد مصرف گازبیش از 25 تا160متر مکعب در ساعت : فاصله ی ابتدای لوله کشی از انتهای شیر قبل از رگولاتور ( که روی انشعاب نصب شده ) L مساوی 60 سانتی متر طبق شکل 1 .

4- نصب کنتور

الف) کنتور باید در داخل محدوده ی ملک مسترک ، حتی الامکان بلافاصله پس از تنظیم کننده ی فشار قرار گیرد .در صورتی که مکان مناسبی در نزدیکی تنظیم کننده ی فشار وجود نداشته باشد باید کنتور را در جایی نصب کرد که در معرض جریان هوا باشد . در صورتی که کنتور در داخل محفظه ی مخصوص ، که در دیوار تعبیه گردیده است ، نصب شود ، در این محفظه که معمولاً بسته است باید به وسیله ی هواکش به فضای آزاد راه داده شود ؛

ب) کنتور نباید در محل هایی که امکان بروز و تشدید آتش سوزی دارد ، تصب گردد ؛

پ) کنتور باید در مکان و وضعیتی نصب گردد که به راحتی قابل خواندن و دسترسی برای تعمیر و سرویس باشد . ارتفاع محل نصب کنتور بر روی دیوار تا کف زمین باید حدود 5/1 متر باشد . ضمناً باید کنتور طوری نصب شود که در معرض صدمات فیزیکی قرار نداشته باشد ؛

ت) در زمان اجرای سیستم لوله کشی گاز باید در محلی که برای نصب کنتور در نظر گرفته شده است ، یک مهره و ماسوره یا فلنج روی سیستم لوله کشی نصب شود تا در زمان نصب کنتور در این محل ، مشکلی از نظر لوله کشی پیش نیاید ؛ طبق شکل (3 )

ث) فاصله ی کنتور از منابع تولید اشتغال از قبیل کوره ، آبگرمکن باید حد اقل یک متر باشد ؛

ج) فاصله ی کنتور از سیم های برق که روی کار نصب شده اند باید حداقل 10 سانتی متر و از کنتور برق 50 سانتی متر باشد .

5- شیرها ومحل نصب آن ها

الف) شیرهایی که در لوله کشی گاز به کار می روند باید از نوع برنجی ربع گرد توپکی باشد ؛

ب) شیر اصلی مصرف در لوله کشی گاز ساختمان باید بلافاصله بعد از کنتور نصب شود ؛

پ) شیر واحد مسکونی در ساختمان های دارای بیش از یک واحد مسکونی باید بر روی لوله ی انشعاب هر واحد که از لوله های بالا رونده یا انشعاب دهنده ی اصلی منشعب می گردد ، در محل مناسبی که در معرض صدمات فیزیکی نباشد ولی قابل دسترسی برای ساکنین آن ساختمان وهر چه نزدیک تر به لوله ی اصلی باشد یک شیر برای قطع سریع و کامل جریان گاز نصب شود .

ت) قطر شیرهای فرعی باید با قطر لوله ی تغذیه ی گاز هر آپارتمان که وارد آن آپارتمان می شود یکسان باشد ؛

ث) اگر ملکی دارای چند ساختمان مجزا باشد ، هر ساختمان به غیر از شیر قطع کننده ی اصلی باید یک شیر مستقل قطع کننده داشته باشد ؛

ج) برای دستگاه های گازسوزی که ما بین قفسه بندی قرار می گیرند ، شیر انشعاب باید طوری نصب شود که بالاتر از ارتفاع قفسه ها باشد و مستقیماً در بالا یا پشت دستگاه گازسوز قرار نگیرد ؛

چ) در مورد سایر دستگاه های گاز سوز که به طور مستقل نصب می شوند از قبیل بخاری ، آب گرم کن و هم چنین در مواردی که اجاق گاز در خارج از قفسه بندی قرار می گیرد، شیر انشعاب باید در محلی غیر از پشت اجاق دستگاه گازسوز که به راحتی قابل دسترسی باشد ، نصب شود ؛

ح) فواصل نصب شیر مصرف کننده از زمین و از دستگاه های گاز سوز باید مطابق با جدول ( 17 – 3-1 ) باشد ؛

خ) حداقل فاصله ی شیر چراغ روشنایی از سقف 80 سانتی متر واز کف 170 سانتی متر در نظر گرفته شود ؛

د) محور لوله ی شیر اجاق گاز باید موازی دیوار و در امتداد دستگاه گاز سوز باشد ؛

ذ) در صورتی که لوله ی انشعاب مشعل از کف موتورخانه عبور نماید ، ارتفاع آن از کف باید حداقل 5 سانتیمتر باشد ؛

ر) شیرهای مصرف کننده نباید داخل کابینت و یا محفظه ی دربسته قرار گیرد ؛

ز) کلیه ی شیرهای مصرف باید در موقع بازرسی سیستم لوله کشی نصب شده باشند ؛

ژ) در محل هایی که شیر گاز در مجاورت کلید وپریز برق قرار می گیرد ، شیر گاز باید در ارتفاع حداقل 10 سانتی متر بالاتر نصب شود .

6- نقاط مصرف ( سرهای انتهایی )

بر روی تمام سرهای انتهایی لوله ها باید پس از اجرای لوله کشی ، یک شیر نصب گردد و دهانه ی خروجی این شیرها با درپوش های دنده ای طوری مسدود شوند که با باز کردن شیر ، گاز نتواند از آن ها نشت کند و تا وقتی که دستگاه های گازسوز به آن ها متصل نشده است ، مسدود بمانند .

7- محل سرهای انتهایی لوله کشی

الف) سرهای انتهایی در لوله کشی روکار باید در محل خود توسط بست های فلزی به دیوار محکم گردد .

ب) سرهای انتهایی نباید در پشت درها واقع شود .

8- انتخاب قطر لوله ی گاز و عوامل وابسته به آن

قطر لوله ها ی گاز باید به اندازه ای باشد که بتواند گاز کافی را برای حداکثر مصرف دستگاه یا دستگاه های گازسوز مربوطه تأمین نماید . بدون این که بین کنتور و وسایل گازسوز افت فشاری بیش از 7/12 میلی متر ستون آب به وجود آید .

9- اطلاعات مورد نیاز برای محاسبه ی قطر لوله ی گاز

الف) حداکثر افت فشار مجاز بین کنتور و دستگاه های گازسوز ( 7/12 میلی متر ستون آب ) ؛

ب) حداکثر مقدار گاز مصرفی مورد نظر در طرح ؛

پ) نسبت حداکثر مصرف احتمالی به مجموع ظرفیت دستگاه های نصب شده ( ضریب هم زمانی مصرف ) .

تذکر : ضریب هم زمانی با توجه به میزان مصرف ، تعداد وسایل گازسوز و سایر شرایط توسط طراح و یا مشاور تعیین می گردد و مقدار آن بین 7/0 تا 1 در نظر گرفته شود .

ت) طول لوله کشی ؛

ث) چگالی گاز ؛

10- حداکثر قطر اسمی مجاز

حداکثر قطر اسمی مجاز لوله کشی گاز مصرفی با فشار 178 میلی متر ستون آب ، 100 میلی متر ( 4 اینچ ) می باشد .

11- مقدار برآورد مصرف گاز

مقدار مصرف گاز برای هر طرح ، برابر مصرف کلیه ی دستگاه های گازسوز استاندارد از مشخصات فنی ان ها استفاده شود .

در صورتی که دستگاه گازسوز استاندارد فاقد مشخصات فنی باشد ، می توان از جداول ( 4 و 5 ) استفاده کرد .

12- تعیین طول لوله

طول لوله باید از نقطه ی خروجی تنظیم کننده ی فشار تا دورترین نقطه ی مصرف گاز در ساختمان اندازه گیری شود .

13- تعیین قطر لوله گاز :

الف ) برای تعیین قطر لوله ی گاز از جدول ( 2 ) استفاده گردد . همان طور که در بند ( 11 ) ذکر گردید ، مقدار تقریبی مصرف گاز بعضی از دستگاه های گازسوز در جدول (4 ) داده شده است تا در صورتی که مصرف یک یا چند دستگاه از وسایل گازسوز در پلاک نصب شده روی آن ها مشخص نباشد ، مقدار تقریبی مصرف آن دستگاه از این جدول انتخاب شود .

در جدول (2 ) مقدار جریان گاز با چگالی 65/0 و حداکثر افت فشار 7/12 میلی متر ستون آب بر حسب متر مکعب گاز در ساعت برای لوله های مختلف فولادی داده شده است . در موقع استفاده از این جدول اگر تعداد شیر و زانو و سایر اتصالات لوله کشی به میزان معمولی به کار رفته باشد ، نیازی به در نظر گرفتن ضریب کاهش نیست .

ب ) چنان چه چگالی گاز مورد استفاده از 65/0 تغییر نماید باید از ضرایب تصحیح در جدول (3 ) استفاده شود .

پ ) تعیین ردیف مربوط به طول در جدول (2 )

در جدول (2 ) ردیف مربوط به طول تعیین شده در بند 12 را که طول دورترین نقطه ی مصرف از محل نقطه خروجی رگولاتور می باشد ، باید انتخاب نمود ( در صورتی که این طول دقیقاً در جدول ذکر نشده باشد ، طول بزرگ تر بعدی باید در نظر گرفته شود ) باید توجه داشت که برای تعیین اندازه ی قطر لوله ی قسمت های مختلف این سیستم فقط باید طول فوق را مبنای محاسبه قرار داد ، لذا باید همین سطر انتخاب شده در جدول را برای تعیین قطر قسمت های مختلف دیگر لوله کشی نیز به کار برد .

14- توسعه سیستم لوله کشی گاز موجود خانگی

اضافه نمودن هر گونه انشعاب جدید به سیستم لوله کشی گاز موجود باید با اطلاع و اجازه قبلی شرکت گاز ناحیه و براساس این مقررات انجام گیرد .

جدول 1 فاصله ی نصب شیر مصرف کننده ی دستگاه گازسوز
دستگاه گازسوز فاصله ی شیر از کف زمین ( سانتی متر ) فاصله شیر از دستگاه گازسوز سانتی متر

آب گرم کن دیواری 120 الی 150 ـ

آب گرم کن زمینی 30 الی 40 30 ( از بدنۀ آبگرم کن )

اجاق گاز 90 الی 110 10 الی 30 ( از بدنه )

بخاری 30 الی 40 حداقل 20 ( از بدنه )

دیگ های حرارتی 30 الی 60 50 الی 70 ( از مشعل )

روشنایی حداقل 170 ـ

شومینه 30 الی 40 80 الی 120 ( از دودکش )
30 ( از دیوار شومینه )

جدول 2 حداکثر ظرفیت لوله های فولادی به مترمکعب در ساعت برای گاز طبیعی با فشار 178 میلی متر ستون آب وافت فشار 7/12 میلی متر ستون آب و چگالی 65/0
طول لوله (متر) قطراسمی لوله ( اینچ )

5/0 75/0 1 25/1 5/1 2 5/2 3 4

2 9/5 3/12 30/23 9/47 0/72 3/138 0/220 7/390 9/801

4 0/4 5/8 0/16 9/32 4/49 1/95 2/151 5/268 1/551

6 2/3 8/6 9/12 4/26 7/39 4/76 5/121 7/215 8/442

8 8/2 8/5 0/11 6/22 0/34 4/65 0/104 7/184 1/379

10 4/2 0/5 6/9 7/19 6/29 9/56 4/90 6/160 7/329

12 2/2 7/4 8/8 1/18 3/27 5/52 4/83 2/148 3/304

14 0/2 3/4 1/8 7/16 0/25 2/48 6/76 1/136 4/279

16 9/1 0/4 0/7 5/15 3/23 8/44 3/71 7/126 0/260

18 8/1 7/3 1/7 6/14 9/21 2/42 1/67 3/119 8/244

20 7/1 5/3 7/6 8/13 7/20 8/39 3/63 5/112 0/231

22 6/1 3/3 3/6 1/13 6/19 8/37 1/60 8/106 2/219

24 5/1 2/3 1/6 5/12 7/18 1/36 4/57 9/101 2/209

26 4/1 1/3 8/5 0/12 0/18 6/34 1/55 9/97 9/200

28 4/1 9/2 5/5 4/11 2/17 1/33 6/52 6/93 0/191

30 3/1 8/2 3/5 0/11 6/16 9/31 8/50 2/90 1/185

35 2/1 6/2 9/4 2/10 3/15 4/29 8/46 1/83 6/170

40 1/1 4/2 6/4 4/9 1/14 1/27 3/43 9/76 9/157

45 1/1 2/2 3/4 8/8 3/13 5/25 6/40 2/72 1/148

50 0/1 1/2 1/4 4/8 6/12 3/24 6/38 7/68 0/141

55 99/0 0/2 9/3 0/8 0/12 1/23 7/36 2/65 9/133

60 94/0 9/1 7/3 6/7 5/11 1/22 1/35 4/62 1/128

70 85/0 8/1 3/3 9/6 4/10 0/20 8/31 5/56 1/116

80 80/0 6/1 1/3 5/6 7/9 8/18 8/29 1/53 9/108

90 75/0 5/1 9/2 1/6 1/9 6/17 0/28 7/49 0/102

100 71/0 4/1 8/2 7/5 6/8 6/16 4/26 0/47 5/96

120 64/0 3/1 5/2 2/5 8/7 0/15 9/23 5/42 3/87

150 57/0 2/1 2/2 6/4 9/6 3/13 2/21 7/37 5/77

200 49/0 0/1 9/1 9/3 9/5 4/11 1/18 2/32 2/66

250 43/0 91/0 7/1 5/3 2/5 1/10 1/16 6/28 8/58

300 39/0 82/0 5/1 1/3 7/4 2/9 6/14 9/25 2/53

جدول 3 ضرایب تبدیل برای چگالی های مختلف گاز طبیعی
چگالی ضریب چگالی ضریب

50/0
55/0
60/0
65/0
70/0 15/1
08/1
04/1
1
96/0 75/0
80/0
85/0
90/0
1 93/0
90/0
87/0
85/0
80/0

جدول 4 مقدارتقریبی مصرف تعدادی از دستگاه های گاز سوز

دستگاه گازسوز مقدار تقریبی مصرف
(متر مکعب در ساعت )

آب گرم کن فوری 3/3 تا 8/1

آب گرم کن گازی مخزن دار 14/1 تا 8/0

اجاق گاز تجاری چند شعله 4 تا5/2

اجاق گاز خانگی با فر 5/1 تا 03/1

اجاق گاز خانگی بدون فر 5/0

استخر جهت گرمایش یک متر مکعب آب یک متر مکعب گاز در ساعت مورد نیاز است .

بخاری گازی خانگی 6/0

بخاری گازی کارگاهی 5/4 تا 5/2

پکیج ها 5 تا 5/2

پلوپز بزرگ تجاری گازی 4 تا 5/2

جکوزی 1

چراغ روشنایی گازی 1/0

سونا بخار خانگی 8 تا 6

سونا خشک خانگی 5/3 تا 5/2

شومینه 1 تا 5/0

کباب پز تجاری 2 تا 8/1

کباب پز و پلوپز خانگی 5/1 تا 1

مشعل تنور نانوایی فانتزی 25 تا 5

مشعل کوره ی حمام عمومی 100 تا 30 ( مصرف واقعی بستگی به ظرفیت مشعل دارد )

مشعل کوره های کارگاهی 20 تا 1

* یاد آوری : در مورد پکیج ها ، مصرف تقریبی براساس زیربنا به صورت زیر قابل محاسبه است :

الف ) برای زیربنا تا 100 متر مربع ، مقدار تقریبی گاز مصرفی برابر با 5/2 متر مکعب در ساعت ؛

ب ) زیربنا 101 تا 200 متر مربع ، مقدار تقریبی گاز مصرفی برابر با 5/3 متر مکعب در ساعت ؛

ج) زیربنا 201 تا 300 متر مربع ، مقدار تقریبی گاز مصرفی برابر با 5 متر مکعب در ساعت.

جدول 5 ظرفیت اوریفیس نصب شده در دستگاه های گازسوز
ظرفیت اوریفیس
(کیلو کالری در ساعت ) قطر
(میلی متر) شماره ی
مته

بوتان پروپان کاز طبیعی

23688 21420 10231 641/2 37

22566 20412 9752 578/2 38

21722 19618 9374 527/2 39

21042 19000 9097 489/2 40

20210 18257 8719 438/2 41

19202 17312 8266 375/2 42

1738 15674 7510 260/2 43

16216 14629 7006 184/2 44

14742 13331 6376 083/2 45

14364 12978 6199 057/2 46

13495 12197 5846 994/1 47

12676 11453 5468 930/1 48

11428 10546 5065 854/1 49

10786 9702 4637 778/1 50

9929 8903 4259 702 /1 51

8845 7996 3830 613/1 52

7769 7003 3352 511/1 53

6628 6010 2873 397/1 54

5924 5342 2545 320/1 55

4735 4281 2046 181/1 56

4055 3666 1744 092/1 57

3856 3488 1673 066/1 58

3687 3331 1590 041/1 59

3488 3168 1517 016/1 60

3346 3006 1444 0990/0 61

3158 2863 1361 965/0 62

2999 2722 1300 939/0 63

2848 2570 1227 914/0 64

2689 2427 1134 889/0 65

2386 2155 1028 838/